ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
342
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
به شراب ترنج يا دوغ تازه و بر دل نهذ صندل و كلاب و كافور سرد كرده بيخ « 1 » و دايم آب سرد خورذ و « 2 » جاى خنك دارذ « 2 » . و امّا مزاج سرد جن قوى نكشته بوذ علامات وى آن بوذ كى رنك روى بروذ و نبض صغير كردذ و متفاوت و مردم كاهل كردذ علاج وى شراب قوى بوذ نه بسيار و به سينه اندر مالذ روغن ناردين و ضماد كند بسنبل و قسط و ابهل و سعد و دارجينى و قرنفل و برك مورد از همه برابر بكيرذ و بكوبذ و به شراب قوى و آب ابى و سيب تر كند و بر دل نهذ و غذا كبوتر بجه دارذ و جكاوك و كندشك بريان « 3 » و قليه خشك كبا دارجينى و بلبل و قرنفل بسيار بوذ . و امّا سو المزاج جن خشك بوذ و محكم نكشته بوذ نشان وى اآن بوذ كى تن لاغر كردذ نه سخت لاغر و نبض صغير بوذ و متواتر « 4 » و علاج وى كشكاب « 5 » و روغن باذام بوذ « 5 » و شكر اكر تب دارذ و اكر تب ندارذ شير و شكر جنانك ياذ كردم بباب بيس الريه و از بس خوردن كشكاب بآبزن اندر آيذ و بجمله علاج وى علاج دق بوذ و روغن بنفش و موم مصفّا دايم بر سينه بمالذ و بر ميان دو كتف و روغن بادام برافكند بر اندكى شراب و بخورذ بنج درم سنك [ روغن ] « 6 » و ده درم سنك شراب و از رنج حذر كند و غذا « 7 » كدو و كشك « 7 » دارذ و سباناخ . و اما سو المزاج تر را ( f . 271 ) نشان آن بوذ كه نبض لين كردد « 8 »
--> ( 1 ) - ب ه : و جون كرم شود بدل كند و ديكر بيخ سرد كرده برنهد . ( 2 - 2 ) - ف : بجاى خشك باشد ( 3 ) - ف : افزوده . كرده ( 4 ) - ب ه : . . . شراب كل . . . نافع است ( 5 - 5 ) - ف : بوذ و روغن باذام ( 6 ) - از « ب ه » افزوده شد . م : و بخورد از روغن بنج درمسنك . ( 7 - 7 ) - ف : كشك و كدو ( 8 ) - ب ه : بود